Autyzm to słowo, które ostatnio bardzo często występuje w środowisku dzieci w placówkach, szkołach, poradniach. Oznacza ono w języku greckim „autos”, czyli „sam”. W 1911 r. Eugen Bleuler użył po raz pierwszy tego terminu do opisu objawów schizofrenii, polegającego na zamykaniu się we własnym świecie i rozluźnieniu dyscypliny logicznego myślenia. W 2013 r. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne APA stworzyło kategorię zaburzeń ze spektrum autyzmu w klasyfikacji DSM-V, które obejmuje łącznie Zespół Aspergera i autyzm dziecięcy.

W klasyfikacji DSM-V występuje jednostka zwana spektrum zaburzeń autyzmu, które jest całościowym zaburzeniem rozwoju w zakresie komunikacji i interakcji społecznych oraz zachowaniu, charakteryzujące się sztywnością i powtarzalnością.

W ostatnich latach zaobserwowano wzrost liczby osób ze spektrum autyzmu. W 2014 r. stwierdzono, iż 1 na 59 dzieci ma autyzm (ADDM Network). Badania w Azji, Europie i Ameryce Północnej wskazują na występowanie autyzmu u 1-2% populacji. Dowodzą także, że najczęściej autyzm występuje u chłopców niż dziewczynek (nawet 4-krotnie więcej).

Objawy autyzmu:

– unikanie kontaktu wzrokowego lub słaba modulacja;

– brak reakcji na swoje imię;

– trudności w wyrażaniu wielu emocji;

– utrudnione kontakty z innymi ludźmi;

– izolowanie się od innych ludzi;

– zaburzenia mowy, opóźnienia w rozwoju mowy;

– powtarzanie słów i wyrażeń w postaci tzw. echolalii;

– wprowadzanie przedmiotów w jednostajny ruch obrotowy;

– trudne zachowania, agresywne, niezrozumiałe;

– wykonywanie powtarzających się ruchów;

– nadwrażliwość sensoryczna na dźwięki, bodźce wzrokowe i smakowe oraz nadwrażliwość dotykowa;

– wybiórczość pokarmowa;

Sposoby diagnozowania zaburzeń ze spektrum autyzmu:

  1. Badania wstępne przesiewowe – w poradni psychologiczno-pedagogicznej oraz placówce, które pozwalają stwierdzić, czy dziecko opanowało podstawowe umiejętności zgodnie z wiekiem rozwojowym, czy są opóźnione.
  2. Ocena diagnostyczna – obejmuje wywiad z rodzicami, obserwacje zachowania dziecka i jego rozwoju, a także badani wzroku, słuchu, testy genetyczne, testy neurologiczne i inne badania medyczne.
  3. Wykonywanie testów psychologicznych i specjalistycznych – obejmuje wykonywanie zadań ustrukturalizowanych, które mają na celu zobrazować występujące objawy spektrum autyzmu.
  4. Diagnoza psychiatryczna – potwierdzenie objawów spektrum autyzmu u lekarza psychiatry.

Jakie są testy na obserwacje i badanie objawów spektrum autyzmu?

  1. ADOS – 2 (Autism Diagnostic Observation Schedule Second Edition) – jest to narzędzie obserwacyjne oceny I diagnozowanie spektrum autyzmu u osób w różnym wieku.
  2. PEP-R – dotyczy oceny funkcjonalnej dziecka, stosowany głównie u małych dzieci.

Czym jest dokładniej ADOS-2?

ADOS-2 jest narzędziem diagnostycznym przeznaczonym do oceny spektrum zaburzeń autystycznych. Jest dedykowany zarówno dla małych dzieci jak i nastolatków oraz dorosłych osób, u których podejrzewa się występowanie charakterystycznych zachowań takich jak w spektrum autyzmu. Może być wykonywany u dzieci od 12 miesiąca życia i już we wczesnym etapie ocenić ich rozwój oraz niepokojące objawy.

Test ADOS-2 składa się z czterech modułów oraz modułu T. Każdy z nich posiada swój oddzielny arkusz testowy. W skrzyni z narzędziami badawczymi znaleźć można pomoce diagnostyczne w postaci zabawek, książek, puzzli, małych przedmiotów oraz wiele innych. Mają służyć jako pomoc do określania cech badawczych a także zachęcać osobę badana do badania. Każda z pomocy jest strukturą badawczą, więc jest takim samym przedmiotem co w każdym innym zestawie ADOS-2.

Jak wygląda badanie ADOS-2?

Badanie ADOS-2 wygląda inaczej u małych dzieci a inaczej u starszych oraz osób dorosłych. Małe dziecko jest badane w obecności rodzica. Nastolatek i dorosły siedzi głównie przy biurku wraz z diagnostą.

Pomoce badawcze są rozmieszczone w gabinecie w odpowiedni sposób, by zapewnić komfort badania. Wykorzystane odkłada się na miejsce, by nie rozpraszały badania.

Diagnosta obserwuje zachowanie osoby badanej, słucha uważnie co ma do powiedzenia oraz notuje odpowiedzi. Może również korzystać z kamerki, by nie zakłócać badania i po nagraniu ocenić jego przebieg.

Wyniki testu są przedstawione po kilku dniach po badaniu wraz z raportem badania.

Jak się przygotować do badania ADOS-2

  1. Należy zweryfikować czas badania oraz dogodny termin. Badanie trwa od 50 do 100 minut.
  2. W przypadku małego dziecka należy zabrać wodę.
  3. Trzeba podpisać zgodę na nagrywanie siebie i dziecka podczas badania.
  4. Przygotować dodatkowe przedmioty wcześniej poproszone przez diagnostę.

Uwaga!

Warto pamiętać, że badanie ADOS-2 przeprowadza osoba, która posiada wiedzę oraz doświadczenie w dziedzinie diagnostyki autyzmu. Jest to osoba odpowiednio przeszkolona oraz posiada uprawnienia do przeprowadzania testu ADOS-2. Diagnosta ten nie może się sugerować podpowiedziami rodzica czy dodatkowymi informacjami. Wynik badania zależy od pozytywnego nastawienia osoby badanej. Warto z nią porozmawiać i odpowiednio przygotować do badania. Dzieci nie mogą zabierać z e sobą zabawek, słodyczy czy innych przedmiotów.

Czas trwania badania ADOS-2:

  1. 2 spotkania diagnostyczne po 50 minut  – najlepiej w ciągu jednego dnia następujące po sobie
  2. Raport z badania ADOS-2.

Specjalista, który w Psychocentrum Zielonka przeprowadza diagnozę:

mgr psychologii Joanna Cholewa

PODOBNE ARTYKUŁY